Điều kiện, chế độ và thủ tục khác nhau theo cơ sở và theo chương trình — luôn kiểm quy định của nơi bạn làm việc và của nơi tiếp nhận.
Trong nghề nghiên cứu, việc đi làm việc ở một cơ sở khác một thời gian rồi quay về là chuyện bình thường ở nhiều nước. Ở Việt Nam nó ít phổ biến hơn, phần vì ít người biết có những hình thức nào.
Năm hình thức
Nghỉ nghiên cứu có thời hạn. Một số cơ sở cho phép giảng viên tạm dừng giảng dạy một học kỳ hoặc một năm để tập trung nghiên cứu, thường sau một số năm công tác. Kiểm quy chế của cơ sở bạn — nhiều nơi có mà ít người dùng.
Thỉnh giảng hoặc làm nghiên cứu tại cơ sở khác theo lời mời, từ vài tuần tới một năm.
Các chương trình trao đổi giảng viên giữa hai cơ sở có thoả thuận. Thường ngắn — vài tuần tới vài tháng — và thủ tục nhẹ nhất.
Học bổng dành cho người đã có kinh nghiệm của các tổ chức tài trợ, cho phép làm việc tại một cơ sở nước ngoài một thời gian.
Đi theo một đề tài hợp tác — phần kinh phí của đề tài chi cho thời gian bạn ở cơ sở đối tác.
Hình thức thứ ba và thứ năm dễ thực hiện nhất và ít người nghĩ tới nhất.
Xin ở phía cơ sở của bạn
Ba điều cần rõ, bằng văn bản:
Chế độ trong thời gian đi: lương và các khoản được giữ thế nào, và thời gian đó được tính vào công tác hay không.
Ai dạy thay các môn của bạn, và việc đó đã được khoa xác nhận chưa.
Bạn có nghĩa vụ gì khi quay về — một số chương trình kèm cam kết phục vụ hoặc cam kết về sản phẩm.
Điều thứ hai là lý do phổ biến nhất khiến một chuyến đi bị hoãn. Thu xếp người dạy thay nên là việc đầu tiên bạn làm, không phải việc cuối.
Cách đặt vấn đề để được đồng ý
Đơn đề nghị mạnh nhất là đơn nêu lợi ích cho đơn vị, không chỉ cho bạn:
Bạn sẽ mang về gì — một kỹ thuật, một quan hệ hợp tác, một đề tài chung, một khoá học mới cho chương trình.
Bạn dự kiến có sản phẩm gì trong thời gian đó.
Bạn đã thu xếp phần giảng dạy thế nào.
Ba điều này biến đơn từ một lời xin thành một đề xuất, và nó dễ được duyệt hơn nhiều.
Tìm nơi tiếp nhận
Cách hiệu quả: liên hệ trực tiếp một nhóm bạn đã đọc công trình của họ, với đề nghị cụ thể — bạn muốn làm gì trong thời gian ở đó, và bạn mang gì tới.
Nếu bạn đã có hợp tác với một nhóm, đây là bước tự nhiên tiếp theo và dễ được nhận nhất.
Cần rõ trước khi nhận lời: bạn có chỗ làm việc không, có được dùng thiết bị và tài nguyên của họ không, và ai là người tiếp nhận về chuyên môn.
Câu cuối quan trọng: một chuyến đi mà không có ai được phân công tiếp nhận thì bạn ngồi một mình trong một thành phố lạ.
Chuẩn bị chuyên môn
Xác định trước một mục tiêu chính có sản phẩm cụ thể — một bản thảo, một bộ dữ liệu được xử lý, một kỹ thuật học được tới mức mang về dùng được.
Một mục tiêu, không phải năm. Các chuyến đi trôi qua mà không ra gì thường là các chuyến có quá nhiều mục tiêu.
Mang theo công việc đang dở ở dạng có thể tiếp tục được — và kiểm quyền chuyển dữ liệu nếu có dữ liệu.
Chuẩn bị một bài trình bày về việc của bạn. Phần lớn nơi tiếp nhận sẽ mời bạn trình bày trong tuần đầu, và đó là cách bạn được biết tới trong nhóm.
Gia đình
Với các chuyến từ ba tháng trở lên, đây thường là yếu tố quyết định thật.
Cần kiểm cụ thể: thị thực cho người đi cùng, việc học của con ở nơi đến, và chi phí sinh hoạt cho cả gia đình so với khoản hỗ trợ.
Nếu gia đình không đi cùng, cân nhắc chia thành nhiều chuyến ngắn thay vì một chuyến dài — nhiều nơi tiếp nhận linh hoạt về việc này và nó hiệu quả hơn một chuyến dài bị cắt giữa.
Dùng thời gian ở đó
Ngoài công việc chính, ba việc có giá trị lâu dài:
Dự các buổi báo cáo của nhóm và của khoa, kể cả ngoài chuyên môn hẹp.
Nói chuyện với nghiên cứu sinh và người sau tiến sĩ ở đó — họ biết cách nhóm làm việc thật.
Tìm hiểu cách cơ sở đó tổ chức những việc bạn làm ở nhà: cách họ quản lý đề tài, cách họ tổ chức chương trình, cách họ hướng dẫn người học. Đây là phần mang về được và ít ai chú ý.
Trước khi về
Chốt bước tiếp theo bằng văn bản: có đề tài chung không, ai làm gì, mốc nào. Hợp tác nguội rất nhanh sau khi bạn rời đi.
Và khi về, viết một báo cáo ngắn cho đơn vị: đã làm gì, mang về gì, mở ra việc gì. Việc này làm lần xin đi sau dễ hơn nhiều, cho bạn và cho đồng nghiệp khác.
Có những hình thức đi làm việc ngắn hạn nào?
Nghỉ nghiên cứu theo quy chế cơ sở, thỉnh giảng theo lời mời, chương trình trao đổi giữa hai cơ sở, học bổng cho người đã có kinh nghiệm, và đi theo kinh phí của một đề tài hợp tác.
Việc gì nên làm đầu tiên khi xin đi?
Thu xếp người dạy thay và có xác nhận của khoa — đây là lý do phổ biến nhất khiến chuyến đi bị hoãn.
Cần rõ gì với nơi tiếp nhận?
Chỗ làm việc, quyền dùng thiết bị và tài nguyên, và ai là người tiếp nhận về chuyên môn — không có người tiếp nhận thì bạn ngồi một mình.
Nên đặt bao nhiêu mục tiêu cho chuyến đi?
Một mục tiêu chính có sản phẩm cụ thể. Các chuyến trôi qua không ra gì thường là các chuyến có quá nhiều mục tiêu.
