Nhận dạy một môn mới, phần lớn người dạy lần đầu làm cùng một việc: chuẩn bị rất kỹ cho ba bốn tuần đầu, soạn slide chi tiết, đọc thêm nhiều tài liệu.
Rồi tới tuần thứ năm, khi việc khác chồng lên, họ hết đà — và phần còn lại của kỳ được chuẩn bị vội.
Đây là vấn đề phân bổ, không phải vấn đề chăm chỉ.
Trước khi kỳ bắt đầu
Bốn việc, và làm xong bốn việc này tiết kiệm rất nhiều trong cả kỳ:
Dựng khung cả kỳ trước khi soạn tuần nào. Mỗi tuần dạy nội dung gì, theo thứ tự nào, và các mốc đánh giá ở đâu. Không cần chi tiết — chỉ cần khung.
Không có khung thì bạn sẽ phát hiện ở tuần mười rằng còn quá nhiều nội dung chưa dạy, và phải nén hoặc bỏ.
Quyết định cách đánh giá và viết đề cương môn học. Phần này phải xong trước vì sinh viên cần biết từ buổi đầu, và vì cách đánh giá quyết định cách họ học cả kỳ.
Xin tài liệu của người đã dạy môn này. Đây là việc đơn giản nhất và có tác dụng lớn nhất, và nhiều người mới không làm vì ngại. Slide, đề thi cũ, danh sách tài liệu, ghi chú về phần sinh viên hay vướng — một bộ như vậy tiết kiệm hàng chục giờ, và người dạy trước gần như luôn sẵn sàng chia sẻ.
Chuẩn bị kỹ ba buổi đầu, phác thảo phần còn lại. Ba buổi đầu quan trọng vì chúng định hình không khí lớp, nhưng đừng soạn chi tiết cả kỳ — bạn sẽ phải sửa sau khi biết lớp này thế nào.
Mức chuẩn bị hợp lý mỗi tuần
Một mốc thực tế: với người dạy lần đầu, mỗi giờ đứng lớp cần khoảng hai tới ba giờ chuẩn bị. Con số này giảm mạnh ở lần dạy thứ hai — thường xuống còn dưới một giờ.
Nghĩa là một môn ba tín chỉ dạy lần đầu chiếm khoảng tám tới mười giờ mỗi tuần, tính cả chấm bài. Nếu lịch của bạn không có chỗ cho con số đó thì phải điều chỉnh ở đâu đó — và tốt hơn là điều chỉnh từ đầu kỳ.
Bốn cách giảm mà không giảm chất lượng:
Dùng lại tài liệu có sẵn thay vì tự soạn mọi thứ.
Không soạn slide cho mọi buổi — một số buổi dùng bảng hoặc thảo luận thì tốt hơn và chuẩn bị nhẹ hơn.
Giao bài tập có thể chấm nhanh hoặc chấm chéo giữa sinh viên, ở các tuần bận.
Chấp nhận rằng một số buổi chuẩn bị ở mức đủ, không ở mức tốt nhất. Dạy đều cả kỳ ở mức khá tốt hơn ba buổi xuất sắc và mười buổi hụt.
Nội dung: lỗi phổ biến nhất
Người dạy lần đầu gần như luôn đưa quá nhiều nội dung vào mỗi buổi.
Nguyên nhân dễ hiểu: khi chuẩn bị, bạn đọc lại và thấy mọi thứ đều quan trọng. Nhưng trên lớp, người nghe lần đầu không tiếp nhận được với tốc độ đó.
Hai cách khắc phục:
Chọn ba ý chính cho mỗi buổi. Nếu sinh viên chỉ nhớ ba thứ sau buổi học, ba thứ đó nên là gì? Mọi phần khác là hỗ trợ.
Chuẩn bị phần cắt được. Đánh dấu trước phần nào là cốt lõi và phần nào bỏ được nếu chậm giờ. Có đánh dấu thì bạn cắt phần mở rộng; không có thì bạn cắt phần củng cố cuối buổi.
Khi không trả lời được câu hỏi
Chuyện này chắc chắn xảy ra và nó không phải vấn đề.
Cách tốt: "Câu này tôi chưa chắc, để tôi kiểm rồi trả lời buổi sau" — và thật sự trả lời ở buổi sau. Việc này xây uy tín nhiều hơn là làm giảm.
Cách hỏng: trả lời bừa. Trong một lớp đại học luôn có người biết, và một câu trả lời sai được nhận ra làm giảm độ tin cậy của mọi thứ khác.
Một biến thể có ích: chuyển câu hỏi thành thảo luận — "các bạn nghĩ sao?" — nếu đó là câu có thể bàn được.
Thu phản hồi giữa kỳ
Đây là việc có giá trị cao nhất trong cả bài và ít người dạy lần đầu làm.
Khoảng tuần thứ năm hoặc sáu, dành năm phút cuối buổi cho ba câu: phần nào đang giúp em học nhất; phần nào chưa rõ; và em đề nghị điều chỉnh gì.
Ba lý do nó quan trọng: nó cho bạn sửa trong kỳ này chứ không phải kỳ sau; nó cho biết chỗ nào cả lớp chưa hiểu mà không ai nói ra; và nó cho sinh viên thấy phản hồi của họ được dùng.
Sau khi thu, nói lại với lớp những gì bạn sẽ đổi và những gì giữ nguyên kèm lý do. Bước này quan trọng không kém việc thu.
Ghi lại trong lúc dạy
Việc nhỏ nhất mà có ích nhất cho lần sau: sau mỗi buổi, ghi ba dòng.
Phần nào chạy tốt. Phần nào sinh viên vướng. Lần sau nên đổi gì.
Mất hai phút mỗi buổi. Tới lần dạy thứ hai, tập ghi chú này là thứ biến một môn tốn mười giờ mỗi tuần thành một môn tốn ba giờ — và tốt hơn hẳn về chất lượng, vì nó đã được sửa ở đúng các chỗ đã hỏng.
Dạy lần đầu cần bao nhiêu thời gian chuẩn bị?
Khoảng hai tới ba giờ cho mỗi giờ đứng lớp, và con số này giảm xuống dưới một giờ ở lần dạy thứ hai.
Việc gì nên làm trước khi kỳ bắt đầu?
Dựng khung cả kỳ trước khi soạn tuần nào, quyết định cách đánh giá, xin tài liệu của người đã dạy môn này, và chuẩn bị kỹ ba buổi đầu.
Lỗi phổ biến nhất của người dạy lần đầu?
Đưa quá nhiều nội dung vào mỗi buổi — nên chọn ba ý chính và đánh dấu trước phần nào cắt được nếu chậm giờ.
Vì sao nên thu phản hồi giữa kỳ?
Vì nó cho bạn sửa ngay trong kỳ này, cho biết chỗ cả lớp chưa hiểu mà không ai nói ra, và cho sinh viên thấy phản hồi được dùng.
