Yêu cầu và tiêu chí khác nhau theo từng quỹ và từng đợt — luôn đọc kỹ văn bản mời nộp của đúng đợt bạn tham gia.
Tỉ lệ thành công ở nhiều quỹ khá thấp, nên viết đề xuất là việc phải làm nhiều lần. Nhưng một phần lớn đề xuất bị loại vì những lý do có thể tránh được hoàn toàn.
Đọc văn bản mời nộp như đọc đề bài
Gạch chân: quỹ này tài trợ loại nghiên cứu nào, ai đủ điều kiện nộp, mức và thời hạn tài trợ, tiêu chí xét và trọng số từng tiêu chí.
Nhiều đề xuất bị loại ngay vòng hành chính vì không đúng đối tượng, vượt độ dài, thiếu biểu mẫu, hoặc nộp muộn. Đây là lãng phí thuần tuý.
Nếu quỹ công bố tiêu chí chấm, hãy viết theo đúng cấu trúc đó — người chấm điền điểm theo từng mục, và họ tìm thông tin ở đúng chỗ họ quen tìm.
Cấu trúc thường dùng
Tóm tắt — một trang, viết sau cùng, phải đứng độc lập. Nhiều thành viên hội đồng chỉ đọc phần này kỹ.
Vấn đề và ý nghĩa — vấn đề là gì, vì sao quan trọng, ai được lợi nếu giải được.
Hiện trạng nghiên cứu — ai đã làm gì, còn trống chỗ nào. Ngắn gọn và có chọn lọc; đây không phải tổng quan luận án.
Mục tiêu và cách làm — mục tiêu cụ thể, phương pháp cho từng mục tiêu, và vì sao cách đó phù hợp.
Kế hoạch và nhân lực — chia giai đoạn, ai làm gì, mốc kiểm tra được.
Dự toán — từng khoản kèm thuyết minh vì sao cần.
Đầu ra dự kiến — công bố, sản phẩm, đào tạo nhân lực, chuyển giao nếu có.
Ba điều hội đồng thật sự tìm
Vấn đề có đáng làm không. Nêu được bằng một câu mà người ngoài chuyên ngành hẹp cũng hiểu vì sao nó quan trọng.
Bạn có làm được không. Bằng chứng: công trình trước, thiết bị sẵn có, dữ liệu sơ bộ, và nhân lực trong nhóm. Dữ liệu sơ bộ dù nhỏ có sức thuyết phục rất lớn.
Kế hoạch có thực tế không. Mục tiêu vừa sức với thời gian và kinh phí, có phương án khi một hướng không thành.
Dự toán: nơi lộ ra mức nghiêm túc
Mỗi khoản phải nối được với một hoạt động trong kế hoạch. Khoản không giải thích được là khoản bị cắt, và nó làm giảm độ tin cậy của cả bản.
Đừng xin quá ít để trông tiết kiệm — dự toán thiếu thực tế cho thấy bạn chưa hiểu quy mô công việc.
Kiểm quy định của quỹ về những khoản được và không được chi; mỗi quỹ khác nhau ở phần này.
Những lý do bị loại hay gặp
Không hợp phạm vi của quỹ — lỗi tốn kém nhất và dễ tránh nhất.
Viết cho người cùng ngách hẹp, trong khi hội đồng gồm nhiều chuyên ngành. Phần mở đầu phải đọc được bởi người ngoài.
Quá nhiều mục tiêu, không mục tiêu nào được trình bày đủ sâu.
Không có bằng chứng khả thi: không dữ liệu sơ bộ, không nói ai làm, không nói thiết bị ở đâu.
Trình bày cẩu thả: lỗi chính tả, biểu đồ mờ, định dạng sai. Nó không liên quan tới ý tưởng nhưng ảnh hưởng thật tới người đọc bản thứ hai mươi trong ngày.
Khi bị từ chối
Xin nhận xét nếu quỹ có cơ chế đó, đọc kỹ, và phân loại: điểm nào sửa được, điểm nào là khác biệt quan điểm, điểm nào cho thấy bạn nộp sai quỹ.
Nhiều đề xuất thành công ở lần nộp thứ hai hoặc thứ ba với cùng ý tưởng. Giữ lại bản cũ và bảng nhận xét — chúng là tài sản cho lần sau.
Và tính thời gian: chuẩn bị một đề xuất tử tế cần nhiều tuần. Đặt lịch từ khi có thông báo mời nộp, đừng bắt đầu trước hạn hai tuần.
Người mới có nên nộp đề xuất lớn không?
Nên bắt đầu bằng các quỹ dành cho nhà nghiên cứu trẻ hoặc đề tài cấp cơ sở để có kinh nghiệm và có kết quả làm nền, rồi mới nhắm quỹ lớn.
Dữ liệu sơ bộ quan trọng tới mức nào?
Rất quan trọng ở phần lớn quỹ, vì nó chứng minh tính khả thi. Một lượng nhỏ nhưng rõ ràng còn hơn không có gì.
Có nên hợp tác với nhóm khác trong đề xuất?
Hợp tác giúp bổ sung năng lực và thường được đánh giá cao, nhưng phải nêu rõ vai trò từng bên và cách phối hợp, không chỉ thêm tên cho đẹp hồ sơ.
Viết đề xuất mất bao lâu?
Với đề xuất cỡ vừa, nhiều người cần vài tuần làm việc tập trung, chưa kể thời gian chuẩn bị dữ liệu sơ bộ. Hãy lập kế hoạch ngược từ hạn nộp.
